Welkom op Vlaardingenleest.nl, boekrecensie Siegfried, Een Zwarte Idylle - Harry Mulisch






Siegfried, Een Zwarte Idylle - Harry Mulisch





Springlevend na de dood



Het is deze maand precies tien jaar geleden dat Harry Mulisch overleed. Zijn nalatenschap is nog springlevend: zijn legendarische werkkamer wordt verzorgd en is voor bijzondere gelegenheden open voor bezoekers, of voor intieme concerten. Ook start de podcastreeks ‘De Mulisch tapes’ vanaf 30 oktober, de sterfdag van Mulisch. Zijn laatste roman verscheen alweer bijna twintig jaar geleden, getiteld: Siegfried, een zwarte idylle. Om de schrijver te gedenken, gaat de bespreking van deze maand over dat boek.






Siegfried is de vertelling over de fictieve zoon van Adolf Hitler. Het boek concentreert zich op de romanschrijver Rudolf Herter, een overduidelijk alter ego van Mulisch zelf. Als Herter een lezing geeft in Wenen, komt hij in contact met een oud echtpaar, dat hem vertelt dat zij de zoon van Adolf Hitler en Eva Braun hebben opgevoed. Hitler kon dit niet zelf doen, omdat het kind een geheim moest blijven voor de buitenwereld.

Anders dan in het vuistdikke Ontdekking van de hemel weet Mulisch hier al zijn grote thema’s in slechts zo’n 200 pagina’s kwijt te kunnen. Van de naoorlogse schrijvers heeft Mulisch misschien wel de grootste fascinatie voor het fenomeen Adolf Hitler. In Siegfried verbindt hij deze fascinatie met een andere diepe interesse: het mystieke.

Het boek is, vooral in het eerste gedeelte, ogenschijnlijk traag. De premisse is bij veel lezers al vooraf duidelijk (wat als Adolf Hitler een zoon had gehad?), maar pas halverwege het boek komt de zoon ter sprake. Het gaat eerst vrij lang over Herter en diens professionele interesse in de figuur Hitler: hij wil van het enigma Hitler af, hij wil hem vangen in fictie. Het is echter deze meta-gedachte die kenmerkend is voor Mulisch’ latere werk en het boek verdieping geeft. Mulisch laatste romans hebben allemaal iets groots en mystieks, maar bevatten tegelijkertijd een autobiografische metafoor. Mulisch allerlaatste, Siegfried, is daar geen uitzondering op.

Het tweede gedeelte is, wat rode draad betreft, de kern van de roman. Hier ontmoet Werter het echtpaar dat Siegfried heeft opgevoed en ontdekt hij in het toch al belangrijke geheim dat Hitler een zoon had, een bijzonder donkere kant aan het verhaal. Veel auteurs zouden juist hier de focus van de roman hebben gelegd, met enkele kaders om het af te maken. Niet Mulisch. Hij pakt deze premisse en bouwt het in het derde deel uit tot een volledig web, waar filosofie, kunst en mystiek, zoals in bijna zijn gele oeuvre, verbonden wordt aan de Tweede Wereldoorlog en diens consequenties.

Bij herlezing van het boek komt vooral het knagende gevoel boven dat er echt geen werk meer Mulisch verschijnt. In de afgelopen tien jaar zijn er nog wat onaffe werken verschenen, maar op een volledige roman van de hand van de auteur zullen we niet meer getrakteerd worden. Zonde. Want wat kon die man, ook richting het eind van zijn leven, schrijven. Op elke pagina van Siegfried is de ambachtelijkheid van het schrijverschap kraakhelder aanwezig. Arrogant en pompeus, ongetwijfeld. Maar allereerst een auteur van wereldformaat.







Van de naoorlogse Nederlandse schrijvers worden Harry Mulisch, W.F. Hermans en Gerard Reve vaak beschouwd als ‘de grote drie’ . Mulisch won meerdere literaire prijzen en zijn werk is meermaals vertaald. Hij overleed tien jaar geleden, op 83-jarige leeftijd, aan kanker.

De roman Siegfried is als eerste druk in 2001 en als tiende druk in 2010 verschenen bij uitgeverij De Bezige Bij. Het boek bevat 213 pagina’s en kost € 15,00 als paperback.  ISBN: 9789023466741. Het is voor € 6,99 ook als e-book verkrijgbaar. ISBN: 9789023448785.










Waardering:






Boekbespreking door Robin Bongers

email mij

Gepubliceerd: 23-10-2020