Welkom op Vlaardingenleest.nl, boekrecensie Over tirannie: twintig lessen uit de twintigste eeuw - Timothy Snyder






Over tirannie: twintig lessen uit de twintigste eeuw

Timothy Snyder





“Wie afstand van de feiten doet, doet afstand van de vrijheid”.



In zijn nieuwste boek Over tirannie : twintig lessen uit de twintigste eeuw, waarschuwt de Amerikaanse historicus Timothy Snyder voor herhaling van de fouten die in het verleden - en daarmee bedoelt hij  de vorige eeuw  -  zijn gemaakt.


Over tirannie is een pamflet met twintig punten over de verantwoordelijkheid van burgers in staten die naar een autoritair bewind lijken af te drijven. In de deze eeuw zijn er verschijnselen die veel doen denken aan rampen die zich in de twintigste eeuw voltrokken. Denk aan fascisme, nationaalsocialisme en communisme, met tirannen als leiders. De democratie werd volledig weggevaagd en vervangen door oligarchieën.

Snyder beschrijft in zijn boek Over tirannie : twintig lessen uit de twintigste eeuw welke mechanismen kunnen leiden tot tirannieke regimes en ideologieën. Aan de hand van ervaringen uit de twintigste eeuw laat hij zien wat we als burgers kunnen doen om ons hiertegen te verweren.

“Een partij die zich gesterkt voelt door een gunstige verkiezingsuitslag of een ideologie, of beide, kan het systeem van binnenuit veranderen. Wanneer de fascisten of nazi’s of communisten hoog scoorden bij verkiezingen in de jaren dertig en veertig, volgde er een combinatie van spektakel, onderdrukking en salamitactiek: de verschillende oppositielagen een voor een wegsnijden.”

Hoewel de geschiedenis zich nooit één-op-één herhaalt, zien we  in deze tijd dat de democratie wederom wordt bedreigd. In landen als bijvoorbeeld Polen, Hongarije en Turkije staan leiders op  die de macht steeds meer naar zich toetrekken. Afwijkende meningen worden niet geaccepteerd, sterker nog, andersdenkenden worden van hun baan beroofd en zelfs gevangen gezet.

Een ander probleem is de sterk toegenomen kloof tussen arm en rijk. Dat kan tot sterkere onderdrukking leiden. “Net zoals de oude Grieken zien we ons geconfronteerd met het probleem van de oligarchie – dat nog dreigender wordt nu de mondialisering de verschillen in rijkdom alleen maar groter maakt.”

En in het Amerika van Trump lijken ‘alternative facts’ meer invloed uit te oefenen dan goed onderbouwde nieuwsfeiten en -duidingen. Het begrip ‘vrijheid’ wordt daardoor sterk op de proef gesteld. “Wie afstand van de feiten doet, doet afstand van de vrijheid,” aldus Snyder.

 “We zijn alleen dan vrij als we controle hebben over wat mensen van ons weten en over de omstandigheden waarin ze dat te weten komen.”

Snyder levert ons een dun, maar actueel en zeer relevant boekje, waarvan iedereen kennis zou moeten nemen en daarnaar zou moeten handelen. Verplichte kost voor docenten, ontwikkelaars van lesmethoden en leerlingen/studenten op alle onderwijsniveaus in de vakken geschiedenis en burgerschapskunde. Ook zeer geschikt voor inburgeringcursussen.



Timothy Snyder is een vooraanstaand historicus en hoogleraar Centraal- en Oost-Europese geschiedenis aan Yale University. Hij is gespecialiseerd in de jaren dertig en de Tweede Wereldoorlog. Van zijn hand verscheen in 2009 Bloedlanden. Europa tussen Hitler en Stalin werd internationaal lovend besproken en bekroond  met onder meer de Hannah Arendt Prijs en de Leipziger Boekenprijs. Samen met Tony Judt publiceerde hij in 2011 Denken over de twintigste eeuw. In 2015 publiceerde hij Zwarte aarde : geschiedenis van de Holocaust. Voor dit boek ontving Snyder diverse onderscheidingen.

Over tirannie is verschenen bij Uitgeverij AmboAnthos in maart 2017. Het boek telt 124 pagina’s en kost € 12,99. Vertaling: Catalien van Paassen. ISBN: 9789026340055. Niet als E-book te koop.














Waardering:



Boekbespreking door Wies Groeneveld

email mij

Gepubliceerd: 09-06-2017